Czas pracy kierowców w transporcie drogowym powyżej DMC 3,5 t
Kluczowym obszarem ryzyka prawnego w branży transportowej jest prawidłowe rozliczanie oraz organizacja czasu pracy kierowców.
Dotyczy to w szczególności przewoźników wykonujących transport pojazdami o DMC powyżej 3,5 tony. Istotnym jest, by wiedzieć jak rozliczać czas pracy kierowców zarówno w ruchu krajowym jak i międzynarodowym.
Przepisy w tym zakresie są skomplikowane, obejmują bowiem regulacje krajowe i unijne. Za ich niezachowanie przedsiębiorca może być ukarany surowymi sankcjami finansowymi, konsekwencją ich niezachowania jest także utrata reputacji, którą nie łatwo jest odbudować.
Kierowcy, a także osoby rozliczające czas pracy kierowców powinni znać te dwa źródła prawa:
- Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, która określa zasady organizacji i ewidencji czasu pracy.
- Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady.
Poza granicami UE zastosowanie ma Umowa AETR.
Zgodnie z polskim ustawodawstwem kontrola przestrzegania, w/w przepisów leży w gestii Inspekcji Transportu Drogowego lub Państwowej Inspekcji Pracy.
W skład czasu pracy kierowcy wchodzi nie tylko prowadzenie pojazdu. W/w ustawa zawiera szeroki katalog czynności, które wlicza się do czasu pracy kierowcy. Są to nie tylko czynności polegające na prowadzeniu pojazdu, ale też na m. in. załadunku i rozładunku, a nawet na czynnościach administracyjnych.
Czasem tym, jest także czas poza przyjętym rozkładem czasu pracy, w którym kierowca pozostaje na stanowisku pracy w gotowości do wykonywania pracy. Do czasu pracy kierowcy zalicza się też przerwy przeznaczone na odpoczynek.
Dodatkowo, tzw. czas dyżuru, podczas którego kierowca nie wykonuje żadnych czynności, ale pozostaje do dyspozycji pracodawcy może, w niektórych przypadkach również być wliczany do czasu pracy.
Wykonując pracę kierowcy, lub go zatrudniając trzeba wiedzieć dokładnie co należy do czasu pracy kierowcy, w praktyce błędne przypisanie do niego określonych okresów (lub ich pominięcie) prowadzi do przekroczenia limitów i generuje podstawę do nałożenia kar podczas kontroli.
Limity czasu pracy kierowcy należy podzielić na dwa osobne: dobowy i tygodniowy. Przestrzegać ich muszą nie tylko kierowcy, ale też pracodawcy.
Limit dzienny wynosi 9 h dziennie, lecz można go wydłużyć do 10 h, maksymalnie 2 razy w tygodniu.
Łączny czas prowadzenia pojazdu w ciągu jednego tygodnia nie może przekroczyć 56 h. Jest to absolutna granica dla kierowcy. Maksymalny czas jazdy (56h) jest niższy niż dopuszczalny tygodniowy czas pracy kierowcy, który wynosi 60 h. Oznacza to, że gdy kierowca w pełni wykorzysta dostępne 56 h jazdy, na pozostałe obowiązki zawodowe pozostają jedynie 4 h.
Przepisy wprowadzają też ograniczenie czasu jazdy w ujęciu dwutygodniowym. Łączna liczba godzin jazdy w 2 kolejnych, następujących po sobie tygodniach, nie może przekroczyć 90 h.
Kierowca po 4,5 h prowadzenia pojazdu jest zobowiązany do odbycia przerwy trwającej 45 min, która może zostać podzielona na dwie części (15 min i 30 min).
Dodatkowo kierowcy muszą odbywać odpoczynki dobowe - 11 h (regularny odpoczynek dobowy może być odbierany także w częściach po 3 i 9 h), istnieje możliwość skrócenia odpoczynku dobowego do 9 h – maksymalnie 3 razy między kolejnymi odpoczynkami tygodniowymi.
Regularny odpoczynek tygodniowy powinien wynosić co najmniej 45 h (może zostać skrócony do 24 h, gdy zostanie odpowiednio zrekompensowany).
Nieprzestrzeganie zasad odpoczynków i przerw prowadzi do nałożenia kar finansowych.
Ważne jest też zdefiniowanie tzw. „pory nocnej”, która zgodnie z ustawą obejmuje dowolne 4 godziny mieszczące się w przedziale od 00:00 do 07:00. Jeżeli kierowca przepracuje jakiś okres czasu w tzw. porze nocnej, to w danym dniu obowiązuje go ograniczenie do maksymalnie 10 h łącznej pracy (licząc od zakończenia poprzedniego odpoczynku do rozpoczęcia kolejnego).
W praktyce oznacza to, że złe zaplanowanie trasy czy błędne wyznaczenie pory nocnej doprowadzi do przekroczenia norm czasu pracy.
Niestety, w wielu przypadkach przedsiębiorcy dowiadują się o popełnionych uchybieniach dopiero podczas kontroli – a wtedy możliwości manewru są już mocno ograniczone, choć przy znajomości przepisów - niewykluczone.
Zarządzanie czasem pracy kierowców wymaga wdrożenia podstawowych narzędzi i procedur:
- Regulaminów i instrukcji czasu pracy,
- Systematycznej ewidencji czasu pracy.
- Analizy danych z tachografów.
- Szkoleń wewnętrznych.
- Wewnętrznych środków dyscyplinujących.
- Wykorzystania naszego autorskiego programu PayCore Engine.
Wobec potrzeb przedsiębiorców z branży transportowej, w zakresie przejrzystej, bezpiecznej i zgodnej z prawem analizy oraz raportowania zdarzeń drogowych, stworzyliśmy system PayCore Engine, który jest wyposażony w przemyślane moduły i funkcje wspierające, planowanie harmonogramów dla kierowców, a także rozliczania ich czasu pracy w zgodzie z obowiązującymi przepisami oraz efektywnymi rozwiązaniami. Jest to kompleksowe narzędzie, które skupia w sobie wszelkie potrzebne funkcje umożliwiające łatwe prowadzenie biznesu w branży transportowej.
By zapobiegać konsekwencjom wykrycia nieprawidłowości, które z punktu widzenia przedsiębiorcy jak i kierowcy mogą być dotkliwe już teraz zacznij działać i skorzystaj z naszych usług.
W przypadku kontroli ITD lub PIP koniecznie zareaguj na jej wstępnym etapie. Umożliwi to przygotowanie dokumentacji, przedstawienie wyjaśnień oraz skorzystanie z profesjonalnej reprezentacji prawnej.
W naszej kancelarii:
- reprezentujemy firmy transportowe na etapie kontroli,
- sporządzamy ewidencje czasu pracy,
- wdrażamy procedury wewnętrzne oraz polityki,
- przeprowadzamy audyty zgodności.
Kontaktując się z nami uzyskasz wszelkie potrzebne wiadomości dotyczące wdrożenia PayCore Engine, który pozwala efektywnie i rzetelnie prowadzić analizy i kontrole w obszarze transportu drogowego.
T&M nr 11/2025
Tekst: Monika Bednarz, Radca Prawny- p.o. kierownika działu procesowego Kancelaria Prawna Viggen sp.j.
Add comment